سامانه «تحلیل و توصیف هوشمند رویدادهای تاریخی» رونمایی شد

به گزارش قم گشت، اولین جلسه از «سلسله نشست‌های معرفی دستاوردهای هوشمند مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی» با عنوان «تحلیل و توصیف هوشمند رویدادهای تاریخی» و رونمایی از این سامانه با حضور اصحاب رسانه، امروز سه‌شنبه ۴ شهریورماه، در مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور) برگزار شد.

در ابتدای این نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین رحیمی ثابت مدیر گروه علمی تاریخ مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور، درباره امکانات و قابلیت‌های پژوهشی پایگاه جامع تاریخ توضیح داد.

قابلیت‌های متنوع و کاربردی

حجت‌الاسلام والمسلمین رحیمی ثابت گفت: آنچه عرض می‌شود قابلیت‌هایی است که اکنون در «پایگاه جامع تاریخ» ارائه شده و این امکانات پژوهشی در آن وجود دارد. به این معنا که ما تنها به جمع‌آوری یک‌ سری رویداد تاریخی اکتفا نکردیم، بلکه با همکاری معاونت فنی مرکز، قابلیت‌های متعددی را برای این داده‌های گردآوری‌شده فراهم کرده‌ایم. از جمله اینکه کاربر می‌تواند رویدادها را بر اساس نوع آن‌ها مشاهده کند، یا آن‌ها را در یک بازه زمانی مشخص ببیند.

مدیر گروه علمی تاریخ مرکز نور افزود: همچنین این امکان فراهم است که وقایع تاریخی با محوریت یک شخصیت یا حتی یک مکان خاص بررسی شوند. به عنوان مثال، پژوهشگر می‌تواند مکان تاریخی‌ای همچون کوفه، مدینه یا حتی شهرهای ایران و دیگر شهرهای جهان اسلام را انتخاب کند و رویدادهای مربوط به آن را مشاهده نماید.

ادامه رشد و بروزرسانی پایگاه

وی گفت: البته این پایگاه به‌ صورت مستمر در حال بروزرسانی و گسترش است و هر روز به حجم داده‌های آن افزوده می‌شود. هم‌اکنون ۸ نفر از نیروهای متخصص ما که هم طلبه هستند و هم تحصیلات دانشگاهی در رشته تاریخ دارند، مشغول استخراج و ثبت این رویدادها هستند. بنابراین علاوه بر وقایع صدر اسلام، اطلاعات مربوط به قرون میانی اسلام، همچنین دوره قاجار و حتی بخشی از رویدادهای مشروطه نیز وارد این پایگاه شده است.

حجت‌الاسلام والمسلمین رحیمی ثابت تأکید کرد: فرایند گردآوری و افزودن داده‌ها همچنان ادامه دارد و رویدادها به‌ طور مرتب در حال اضافه شدن هستند. در واقع، پایگاه جامع تاریخ یک مجموعه پویا و رو به رشد است که هدف نهایی آن پوشش حداکثری تمام دوران‌های تاریخ اسلام می‌باشد. این روند تا زمانی ادامه خواهد یافت که همه دوره‌های تاریخ اسلام در آن درج و در دسترس پژوهشگران قرار گیرد.

ورود هوش مصنوعی به پژوهش‌های تاریخی

حجت‌الاسلام والمسلمین رحیمی ثابت گفت: زمانی که بحث «هوش مصنوعی» به‌ طور جدی و پررنگ مطرح شد و کاربردهای علمی، پژوهشی و حتی عمومی آن گسترش یافت، این ایده در ذهن همکاران فنی مرکز شکل گرفت که از ظرفیت‌های هوش مصنوعی در کنار انبوه داده‌هایی که درباره وقایع تاریخ اسلام فراهم کرده‌ایم استفاده کنیم تا یک پنجره جدید در پژوهش‌های تاریخی باز شود.

وی ادامه داد: برای توضیح بیشتر، ما برای هر واقعه تاریخی، چون به منابع مختلف رجوع می‌کردیم، طبیعتاً گزارش‌های متعددی از آن واقعه به دست می‌آمد. به عنوان نمونه، در مورد شهادت امام حسین (ع) و واقعه عاشورا، حدود ۱۹۰ گزارش از منابع گوناگون استخراج کردیم. این گزارش‌ها همگی از منابع اصلی و معتبر بوده‌اند. منظور از معتبر این است که افزون بر منابع اولیه تاریخ اسلام، از برخی آثار پژوهشی ارزشمند نیز استفاده کرده‌ایم؛ برای مثال اثر گرانقدر مرحوم سید جعفر مرتضی عاملی یکی از منابع ما بوده است. بنابراین گرچه تمرکز اصلی ما بر منابع اولیه بوده، اما از منابع پژوهشی معتبر و دارای بار علمی نیز غفلت نکرده‌ایم.